|
|
|
TIJDSLIJN van BLOKHUIS tot BLOKHUISPOORT [voormalig
museum]
500-1500
In de middeleeuwen waren vele afschuwelijke straffen.
DOODSTRAFFEN:
- Onthoofding
- Ophanging
- Wurging
- Verbranding
- Ketelstraf
- Rad braking
- Levende begraving
- Verdrinking
LIJFSTRAFFEN:
1. Verminkende straffen:
- Afhakken van ledematen
- Verminking van tong, neus, oren of ogen
2. Straffen aan huid en haar:
- Geseling |
ONTERENDE STRAFFEN:
- Staan aan de schandpaal
- Zitten op de kaak.
- Zitten in de schandmantel
- Kaalscheren van het hoofd
- Brandmerking
- Dragen van de schandstenen
- Slepen van de schandslede
BOETEDOENINGEN:
- Bede om vergiffenis in het openbaar
- Offeren van een of meerdere kaarsen
- Het doen van een strafbedevaart
VRIJHEIDSSTRAFFEN:
- Verbanning
- Galeistraf
- Gevangenisstraf
VERMOGENSSTRAFFEN:
- Verbeurdverklaring
- Boeten |
1499-1580
|
BLOKHUIS
(1499-1580)
November 1498 begonnen was, de
bomen te rooien en de plaats te effenen en af te palen, op 22 februari begon men met het aanleggen en bouwen van het
Blokhuis. Het blokhuis van Leeuwarden werd in de zuidoostelijke hoek van
de stad aangelegd. Hier was slechts weinig bebouwing, alleen de Haniastins en
enkele tuinderijen dienden geruimd te worden. Verder kon er gebruik gemaakt
worden van de twee, haaks op elkaar staande, grachten van de stadsvesten, waarop
twee aansluitende grachten werden aangelegd. Een en ander resulteerde in een
volledige omgrachting. De blokhuizen hadden meerdere functies. Enerzijds dienden
zij als dwangkastelen om de stad waarin zij stonden te kunnen beheersen,
anderzijds fungeerden ze als uitvalsbases en bevoorradingspunten voor het leger
te velde. |
|
| |
|
|
HUIS VAN TUCHTIGING EN
OPSLUITING (1661-1874)
Het huis van Tuchtiging en Opsluiting, is verbonden met het
hoofdgebouw van het voormalige blokhuis of kasteel der stad. Het complex
omvatte, binnen de wallen, een veelheid aan voorzieningen die er voor zorgden
dat men zichzelf kon bedruipen. Allereerst de bron, zeer belangrijk, vervolgens
keukens, voorraadkelders en –zolders, een brouwerij, een bakhuis met een
badvertrek, een rosmolen die in 1547 vervangen werd door een stellingmolen, een
kapel, stallen, schuren, een boomgaard en diverse soorten gevangenissen.Het
werd in 1661 gebouwd, doch brandde, den 12 November 1754, bijna
geheel af, waarna het veel sterker en veiliger is opgebouwd. Nog
voor weinige jaren, en wel in het jaar 1824, is daar naast een veel
groter gebouw, tot werkzalen der gevangenen aangebouwd. |
|
| |
|
|
BIJZONDERE STRAFGEVANGENIS EN HUIS VAN BEWARING (1874-2008)
De Bijzondere Strafgevangenis te Leeuwarden is bestemd voor mannen,
veroordeeld tot 5 jaar of langer. Deze gevangenisstraf wordt gedurende de
eerste vijf jaren in gehele afzondering ondergaan. Een huis van bewaring is in
Nederland een cellencomplex waar mensen geen gevangenisstraf, maar
(voorlopige) hechtenis ondergaan. De levenslange gevangenisstraf is in
Nederland de hoogste straf die door een rechtbank kan worden
opgelegd. De straf werd in 1870 ingevoerd als vervanging van de
doodstraf, die toen werd afgeschaft. |
|
1824 -1834
Gevangenisgeld
Van 1824 tot circa 1834 werden door plaatselijke blikslagers
vervaardigde
eenzijdige meestal ijzeren of blikken huismunten ingevoerd in de diverse
gevangenissen. Huis van reclusie en tuchtiging Leeuwarden (1824-1847)
De letter L staat voor LEEUWARDEN
1874-1970
Bijzondere Strafgevangenis en Huis van Bewaring
De Bijzondere Strafgevangenis te Leeuwarden is bestemd voor mannen,
veroordeeld tot 5 jaar of langer. Deze gevangenisstraf wordt in
afzondering of gemeenschap ondergaan. Een Huis van Bewaring is in
Nederland een cellencomplex waar mensen geen gevangenisstraf, maar
(voorlopige) hechtenis ondergaan.
1878
Henricus Josephus Johannes Mokcaarts
Moord op Frederik van der Steen, een cipier. Op 5 mei 1870 wordt
Henricus Mokcaarts met de boevenwagen overgebracht naar de gevangenis
van Leeuwarden.
Verliefd op zijn Anna, kwam Henricus in de problemen.
Anna Stada getrouwd met Frederik van der Steen, ciper van beroep in
Waalwijk.
Zijn straf van twintig jaar ging in. In de Leeuwarder gevangenis
verricht Henricus Mokcaarts enige arbeid als reiniger. Henricus
Mokcaarts verlaat de Bijzondere Strafgevangenis in Leeuwarden op 12
augustus 1889.
Mokcaarts moet regelmatig naar Veenhuizen wegens bedelarij, op 16 juni
1905 mag hij Veenhuizen voorgoed verlaten.
|
 |
1878
Kop van Jut
Henricus Jacobus Jut (Den Haag, 19 juli 1851 - Leeuwarden, 12 juni
1878) was een negentiende-eeuwse moordenaar uit Den Haag. Christina zijn
vriendin werd wegens diefstal veroordeeld tot twaalf jaar tuchthuis. Uit
angst voor een lynchpartij - veel mensen wensten de zojuist in Nederland
afgeschafte doodstraf voor Jut - werd hij overgebracht naar een
gevangenis in Leeuwarden, waar hij twee jaar later overleed.
Een kermisuitbater maakte de volkswoede te gelde door
een attractie waarop mensen met mokerslagen hun woede konden afreageren
Kop van Jut te noemen. Hendrik Jut, die een rijke weduwe en haar
dienstmeid had vermoord en zich daarmee bij de bevolking niet geliefd
had gemaakt.
Overgebracht naar de Bijzondere Strafgevangenis van
Leeuwarden, waar hij twee jaar later overleed, op 12 juni 1878 |
 |
1894
De Blikken Dominee Johannes Barger
|
Dominee Johannes Barger, ook wel genoemd "de blikken dominee". In
maart 1894 komt in Harlingen een gewelddadig einde aan het leven van
Cato Mirande (23).
Ze was al twee jaar lang in het diepste geheim de minnares van Hervormd
dominee Johan Barger (40). Ik ben geen Christen meer, ik ben een schurk,
ik heb een moord gedaan! bekent de predikant tegenover de politie.
Catos dood verbijstert niet alleen Harlingen, maar heel Nederland. De
afschuw over dit misdrijf wordt verwoord in Ta-ra-ra-boem-di-ee, de
blikken dominee, een van de bekendste straatliederen.
Hij overleed op 2 mei 1900 op 46-jarige leeftijd in Bijzondere
Strafgevangenis te Leeuwarden aan een longziekte. |
 |
1897-1905
Hogerhuis
De Hogerhuis-zaak was een geruchtmakend justitieel
schandaal dat Nederland tussen 1897 en 1900 in haar ban hield. Keimpe,
Wybren en Marten Hogerhuis uit Beetgum.
Waren zij werkelijk schuldig aan de poging tot doodslag op
schippersknecht Sieds Jansma? De drie broers werden beschuldigd van de
mislukte roofoverval en door de rechtbank in Leeuwarden veroordeeld tot
12, 11 en 6 jaar gevangenisstraf.
Het strenge vonnis was omstreden; socialisten, waarvan er in de omgeving
veel leefden, spraken van klassenjustitie.
Slachtoffer van een politiek vonnis?
We zullen het waarschijnlijk nooit weten.
07-2-1901 Kempe vrijgelaten.
03-2-1902 Marten vrijgelaten.
28-9-1905 Wiebren vrijgelaten.
|
 |
1898-1923
Foto's uit de Bijzondere Strafgevangenis van Leeuwarden
1929
IJje Wiekstra
IJje Wijkstra (Doezum, 4 -7-1895 – Eindhoven, 6
-6-1941) pleegde een viervoudige doodslag in 1929 in Doezum. Op 18
-1-1929 wacht Wijkstra de 4 veldwachters op met een karabijn bij 18
graden vorst.
IJje weet alle vier veldwachters neer te schieten, bij
drie van hen snijdt hij later ook nog de keel door.
Levenslang veroordeeld, maar in hoger krijgt hij 20 jaar.In 1941 wordt
Wijkstra van de strafgevangenis in Leeuwarden overgeplaatst naar het
Rijkskrankzinnigen gesticht te Woensel (Eindhoven).
Daar sterft hij enige weken later op
45-jarige leeftijd aan de gevolgen van TBC.
|
 |
1930
Durk Tabak
(1902 te Harkema-1949 te Augustinusga) is een
tweevoudig moordenaar en kunstenaar. In 1930 werd Tabak veroordeeld tot
15 jaar cel nadat hij in een Drachtser café de 29-jarige Jan van der
Meulen had doodgestoken.
Enkele jaren na zijn vrijlating schoot hij in Augustinusga zijn minnares Grietje Groenland-Hayema dood. Na deze
gruwelijke daad pleegde hij zelfmoord door zichzelf door zijn hoofd te
schieten.
Durk Tabak was een begiftigd tekenaar, maar daarnaast kon hij ook
verdienstelijk trekharmonica spelen. Tot zijn vriendenkring
behoorde IJje Wijkstra. |
 |
1935
Huis van Bewaring Leeuwarden
Een huis van bewaring is in Nederland een cellencomplex waar mensen geen
gevangenisstraf, maar (voorlopige) hechtenis ondergaan.
1935
Huis van Bewaring
1943
De Bende van Oss. Er was in de jaren vóór de oorlog in Noord-Brabant
een groep criminelen actief, die bekend stond als “de bende van Oss”. Na
bloedig treffen met de politie kwamen zij voor de rechter en hun
bestemming werd…..Leeuwarden. Vader, zoon en oom De Bie, enkele Van
Galens, Van Bernes en Hendriksen zorgden voor Brabantse inbreng binnen
onze muren.
Zij waren niet steeds eensgezind, dat bleek meer dan eens. Onderlinge
vechtpartijen kwamen regelmatig voor en soms werden meningsverschillen
uitgevochten achter stellingen op de kleermakerij met ook wel
doorslaggevende argumenten als zware Rijksstrijkijzers!
Er zaten 19 veroordeelden in de Bijzondere
Strafgevangenis. Een van de leden van de bende van Oss was Jacobus van
Berne, hij overleed op 9 mei 1944 in de strafgevangenis.
1944
De overval op Huis van Bewaring 8 december 1944
| Naam |
Verzetsnaam |
woonplaats |
Toenmalig beroep |
Gerben Oppewal
Joop Willems
Jelle Visser
Pieter Gerke Oberman
Wim Steginga
Christiaan Hofing
Egbert Bultsma
Gerrit Jan Niesing
Jan Gerardus Visser
Pieter jan Stavast
Piet Schuddeboom
Gerardus A. Reeskamp
Jantinus Pieters
Ernst Hendricus
Hans Deinum
Goffe Hoogsteen
Ale IJtsma
Hendrikus Rijpkema
Jan Barendsma
Willem Leijstra
Hepke Paauw
Jacob Abels
Simon Cuipers
Tjitse van 't Zet
Johannes Kolf |
Gerard
Berend
Jelle
Piet Kramer
Wim
Arie
Eppie
Chris
Jelle
Cor
Piet S
Harry
Tinus
Rob Ab
Hans
Theo
Johan
Henkie
John
Antoon
Klaas
Frits
Marten
Jaap
Jodocus |
Franeker
Leeuwarden
Leeuwarden
Dokkum
Sneek
Alkmaar
Leeuwarden
Delfstrahuizen
Sneek
Nieuwe Pekela
Leeuwarden
Naarden
Broek in Waterland
Rotterdam
Workum
Surhuizum
Stroobos
Sneek
Huizum
Drachten
Gerkesklooster
Gerkesklooster
Echtenerbrug
Oosterend
Westmaas |
Marechaussee
Politieagent
Chauffeur
Houthandelaar
Timmerman
Marechaussee
Vertegenwoordiger
Waterpolitie
Opperwachtmeester
Marechaussee
Inspecteur R.B.H
Apothekersassistent
Garagehouder
Opperwachtmeester
Handelaar
Meubelmaker
Schippersknecht
Boekhouder
Sportleraar
Kruidenier
Klompenmaker
Bakkersknecht
Matroos
Terpbaas
Politieagent |
Herdenking van de overval
1952
Dokter O
| Johannes Franciscus Alphonsus Marinus (John) Opdam (Soerabaja,
30 oktober 1916 – Leiden, 14 oktober 1983) is een Nederlands arts en
veroordeeld moordenaar.
Hij is de enige in de Nederlandse strafrechtelijke
geschiedenis die voor twee verschillende moorden in totaal tweemaal een
levenslange gevangenisstraf kreeg opgelegd.
Zijn bijnaam was dokter O. die de gifmoord op de 28-jarige Arnolda van
Eijl in 1952 uitvoerde.
Terwijl hij vastzat, ontmoette hij Adri Lodder, die ook zijn vrouw had
vermoord. Hij voorzag Adri van cyaankali voor zijn zelfdoding in de
gevangenis van Leeuwarden.
Hierdoor dacht dokter O. dat de afscheidsbrief van Adri Lodder hem tot
de vrijheid kon brengen, maar helaas. |
 |
1954
Adri Lodder
|
Zat een straf uit wegens vergiftiging van zijn eerste
vrouw, Maaike Lodder, met arsenicum.In de ochtend van 5 februari 1958
vond een bewaarder Arie Lodder dood in een cel van de gevangenis te
Leeuwarden.
Doodsoorzaak van Adri bleek vergiftiging met
cyaankali te zijn. Adri Lodder werd door de rechtbank te Dordrecht op 15
april 1954 in eerste instantie veroordeeld tot een gevangenisstraf van
18 jaar maar in hoger beroep door het Haagse gerechtshof veroordeeld tot
levenslang. Politieman Leendert Lodder uit Vroomshoop is de zoon
van Adri Lodder en schreef het boek: Als tie maar niet wordt als zijn
vader.
In 1958 overlijdt Adri Lodder in zijn cel in de
Bijzondere Strafgevangenis van de Leeuwarder gevangenis. |
 |
1973
Aage M
Aage Vening Meinesz (Malang, 19 juni 1942 – Den Haag, 31
oktober 1985) was een Nederlands meesterkraker. Aage Meinesz kwam van
goeden huize. Aage was een charmante verschijning die zijn verhaal mooi
kon brengen. Als gereedschap gebruikte hij vaak zijn legendarisch
geworden thermische lans.
In 1973 wordt Aage aangehouden en veroordeeld tot 4,5
jaar cel. In 1974 ontsnapt hij met hulp van een verliefde politieagente
uit het Huis van Bewaring te Leeuwarden. Toen Aage 12 jaar oud was, zou
zijn moeder zich op haar werk bij de Luchtmacht hebben opgehangen.
De familie denkt dat Conny is vermoord. In 1976
verscheen zijn autobiografisch boek 'Mijn nachten met de thermische
lans'.
Aage Meinesz stierf aan darmkanker op 1 nov 1985 |
 |
1981
Stephan Kraan totaalweigeraar
In 1981 moest Stephan Kraan als dienstweigeraar 12 maanden de gevangenis
in. Het was de tijd van de grote vredesdemonstraties en in zijn cel van
het Huis van Bewaring te Leeuwarden ontving hij duizenden brieven die
hij allemaal beantwoordde.
Hij was onderwerp van twee filmdocumentaires en
schreef het boek 'De Muesli Bloeit', naar aanleiding van zijn
radiodagboek voor de VPRO.
In de jaren na zijn vrijlating bleef Stephan
Kraan zich inzetten voor totaalweigeraars en het vrije-socialisme in de
geest van Domela Nieuwenhuis.
|
 |
1985
Route van de gevangenisbus
1985
Huis van Bewaring.
Vier persoons cel rechts een persoons cel
1985
Huis van Bewaring. Medische diens - dokterskamer
1985
Huis van Bewaring. Strafcellen - isolatiecellen - observatiecellen.
1985
Huis van Bewaring. Cellenvleugel A
1985
Huis van Bewaring.
Luchtkooien
1990
Nieuwe naam "De Blokhuispoort"
Huis van Bewaring de Blokhuis Poort. Na de grote renovatie
1990
Huis van Bewaring
De kerkzaal
1990
Huis van Bewaring
De werkzaal - montage afdeling
1990
Huis van Bewaring
De sportzaal
1990
Huis van Bewaring.
De medische dienst - tandarst - masseur - apotheek
2000
PI de Wieling.
Fusie tussen de gevangenis de Marwei en Huis van Bewaring de
Blokhuispoort
2001
PI NOORD
Ministerie van Justitie besluit tot vorming van clusters van penitentiaire inrichtingen. Als gevolg gaan de PI Grittenborgh, PI Groningen en PI de Wieling samenwerken in cluster PI Noord
2002
Dreiging sluiting gevangenis Leeuwarden 
2005
SSC NOORDOOST
Ontmanteling van ICT, personeelszaken, financieelzaken en facilitairezaken. Deze afdelingen worden ondergebracht onder de noemer SSC Noordoost dat gevestigd gaat worden in Veenhuizen, Plantsoenstraat 5
Benoeming SSC directeur.
Met ingang van 1 maart 2005 is Johan Jonkman benoemd als Directeur van het SSC Noordoost
Planning verhuizen
Afdelingen I&A alle klanten op 29 maart 2005
P.I. Ter Apel (P en FEZ/Inkoop) op 15 april 2005
DV&O (P en FEZ/Inkoop) op 9 mei 2005
P.I. Veenhuizen (P en FEZ/Inkoop) op 27 mei 2005
FPC Veldzicht (P en FEZ/Inkoop) op 10 juni 2005
P.I. Noord (P en FEZ/Inkoop) op 1 juli 2005
P.I. Overijssel (P en FEZ/Inkoop) op 15 juli 2005
2007
Sluiting Huis van bewaring de Blokhuispoort
17 juni 2007 laatste gevangene 1 april 2008 Justitie zegt de huur op. Ontruiming inventaris justitie
2008
Groepsfoto
Personeel Huis van Bewaring de Blokhuispoort
2008
Creatief Bedrijven Centrum "De Blokhuispoort"
De nieuwe bewoners van de voormalige gevangenis de Blokhuispoort
2010 - 2012
Museum Blokhuispoort
Expo Blokhuispoort tot Museum Blokhuispoort 06-02-2010 tot 02-06-2012
2012 07 juni
Sluiting Museum Blokhuispoort
Sluiting en ontruiming Museum Blokhuispoort collectie overbrengen naar
Veenhuizen
|
|
|
