BLOKHUISPOORT.NL
ONLINE
MUSEUM - ERFGOED BLOKHUISPOORT -
 
 
Linkedin TwitterFacebook Museum Blokhuispoort
 
 

TIJDSLIJN van BLOKHUIS tot BLOKHUISPOORT [voormalig museum] 


500-1500

In de middeleeuwen waren vele afschuwelijke straffen.

Leeuwarden had een galgenveld en daar werden verschikkelijke dingen gedaan. De Leeuwarders aan hun scheldnaam ‘galgelappers’ zijn gekomen Sedert jaar en dag dragen de Leeuwarders de spotnaam van ‘galgelappers

DOODSTRAFFEN:
- Onthoofding
- Ophanging
- Wurging
- Verbranding
- Ketelstraf
- Rad braking
- Levende begraving
- Verdrinking

LIJFSTRAFFEN:

1. Verminkende straffen:

- Afhakken van ledematen
- Verminking van tong, neus, oren of ogen

2. Straffen aan huid en haar:
- Geseling

  ONTERENDE STRAFFEN:
- Staan aan de schandpaal
- Zitten op de kaak.
- Zitten in de schandmantel
- Kaalscheren van het hoofd
- Brandmerking
- Dragen van de schandstenen
- Slepen van de schandslede

BOETEDOENINGEN:
- Bede om vergiffenis in het openbaar
- Offeren van een of meerdere kaarsen
- Het doen van een strafbedevaart

VRIJHEIDSSTRAFFEN:
- Verbanning
- Galeistraf
- Gevangenisstraf

VERMOGENSSTRAFFEN:
- Verbeurdverklaring
- Boeten

1499-1580


BLOKHUIS (1499-1580) 
November 1498 begonnen was, de bomen te rooien en de plaats te effenen en af te palen, op 22 februari  begon men met het aanleggen en bouwen van het Blokhuis.
Het blokhuis van Leeuwarden werd in de zuidoostelijke hoek van de stad aangelegd. Hier was slechts weinig bebouwing, alleen de Haniastins en enkele tuinderijen dienden geruimd te worden. Verder kon er gebruik gemaakt worden van de twee, haaks op elkaar staande, grachten van de stadsvesten, waarop twee aansluitende grachten werden aangelegd. Een en ander resulteerde in een volledige omgrachting. De blokhuizen hadden meerdere functies. Enerzijds dienden zij als dwangkastelen om de stad waarin zij stonden te kunnen beheersen, anderzijds fungeerden ze als uitvalsbases en bevoorradingspunten voor het leger te velde. ►meer over Blokhuis

   
HUIS VAN TUCHTIGING EN OPSLUITING (1661-1874)
Het huis van Tuchtiging en Opsluiting, is verbonden met het hoofdgebouw van het voormalige blokhuis of kasteel der stad.
Het complex omvatte, binnen de wallen, een veelheid aan voorzieningen die er voor zorgden dat men zichzelf kon bedruipen. Allereerst de bron, zeer belangrijk, vervolgens keukens, voorraadkelders en –zolders, een brouwerij, een bakhuis met een badvertrek, een rosmolen die in 1547 vervangen werd door een stellingmolen, een kapel, stallen, schuren, een boomgaard en diverse soorten gevangenissen.Het werd in 1661 gebouwd, doch brandde, den 12 November 1754, bijna geheel af, waarna het veel sterker en veiliger is opgebouwd. Nog voor weinige jaren, en wel in het jaar 1824, is daar naast een veel groter gebouw, tot werkzalen der gevangenen aangebouwd.
►meer over Huis van Tuchting en Opsluiting
   
BIJZONDERE STRAFGEVANGENIS EN HUIS VAN BEWARING (1874-2008)
De Bijzondere Strafgevangenis te Leeuwarden is bestemd voor mannen, veroordeeld tot 5 jaar of langer. Deze gevangenisstraf wordt
gedurende de eerste vijf jaren in gehele afzondering ondergaan. Een huis van bewaring is in Nederland een cellencomplex waar mensen geen gevangenisstraf, maar (voorlopige) hechtenis ondergaan. De levenslange gevangenisstraf is in Nederland de hoogste straf die door een rechtbank kan worden opgelegd. De straf werd in 1870 ingevoerd als vervanging van de doodstraf, die toen werd afgeschaft.
►meer over
Bijzondere Strafgevangenis en Huis van Bewaring

1824 -1834


Gevangenisgeld
Van 1824 tot circa 1834 werden door plaatselijke blikslagers vervaardigde eenzijdige meestal ijzeren of blikken huismunten ingevoerd in de diverse gevangenissen.  Huis van reclusie en tuchtiging Leeuwarden (1824-1847) De letter L staat voor LEEUWARDEN


 


1874-1970


Bijzondere Strafgevangenis en Huis van Bewaring
De Bijzondere Strafgevangenis te Leeuwarden is bestemd voor mannen, veroordeeld tot 5 jaar of langer. Deze gevangenisstraf wordt in afzondering of gemeenschap ondergaan. Een Huis van Bewaring is in Nederland een cellencomplex waar mensen geen gevangenisstraf, maar (voorlopige) hechtenis ondergaan.
►meer over Strafgevangenis

 

 


 


1878


Henricus Josephus Johannes Mokcaarts
Moord op Frederik van der Steen, een cipier. Op 5 mei 1870 wordt Henricus Mokcaarts met de boevenwagen overgebracht naar de gevangenis van Leeuwarden.

Verliefd op zijn Anna, kwam Henricus in de problemen. Anna Stada getrouwd met Frederik van der Steen, ciper van beroep in Waalwijk. 


Zijn straf van twintig jaar ging in. In de Leeuwarder gevangenis verricht Henricus Mokcaarts enige arbeid als reiniger. Henricus Mokcaarts verlaat de Bijzondere Strafgevangenis in Leeuwarden op 12 augustus 1889.

Mokcaarts moet regelmatig naar Veenhuizen wegens bedelarij, op 16 juni 1905 mag hij Veenhuizen voorgoed verlaten.  ►meer over Mockaarts

 

 


1878


Kop van Jut

Henricus Jacobus Jut (Den Haag, 19 juli 1851 - Leeuwarden, 12 juni 1878) was een negentiende-eeuwse moordenaar uit Den Haag. Christina zijn vriendin werd wegens diefstal veroordeeld tot twaalf jaar tuchthuis. Uit angst voor een lynchpartij - veel mensen wensten de zojuist in Nederland afgeschafte doodstraf voor Jut - werd hij overgebracht naar een gevangenis in Leeuwarden, waar hij twee jaar later overleed.

Een kermisuitbater maakte de volkswoede te gelde door een attractie waarop mensen met mokerslagen hun woede konden afreageren Kop van Jut te noemen. Hendrik Jut, die een rijke weduwe en haar dienstmeid had vermoord en zich daarmee bij de bevolking niet geliefd had gemaakt.

Overgebracht naar de Bijzondere Strafgevangenis van Leeuwarden, waar hij twee jaar later overleed, op 12 juni 1878  ►meer over Jut


1894


De Blikken Dominee Johannes Barger

Dominee Johannes Barger, ook wel genoemd "de blikken dominee". In maart 1894 komt in Harlingen een gewelddadig einde aan het leven van Cato Mirande (23).

Ze was al twee jaar lang in het diepste geheim de minnares van Hervormd dominee Johan Barger (40). Ik ben geen Christen meer, ik ben een schurk, ik heb een moord gedaan! bekent de predikant tegenover de politie.

Catos dood verbijstert niet alleen Harlingen, maar heel Nederland. De afschuw over dit misdrijf wordt verwoord in Ta-ra-ra-boem-di-ee, de blikken dominee, een van de bekendste straatliederen.

Hij overleed op 2 mei 1900 op 46-jarige leeftijd in Bijzondere Strafgevangenis te Leeuwarden aan een longziekte.  ►meer over Barger
 


1897-1905


Hogerhuis
De Hogerhuis-zaak was een geruchtmakend justitieel schandaal dat Nederland tussen 1897 en 1900 in haar ban hield. Keimpe, Wybren en Marten Hogerhuis uit Beetgum.

Waren zij werkelijk schuldig aan de poging tot doodslag op schippersknecht Sieds Jansma? De drie broers werden beschuldigd van de mislukte roofoverval en door de rechtbank in Leeuwarden veroordeeld tot 12, 11 en 6 jaar gevangenisstraf.

Het strenge vonnis was omstreden; socialisten, waarvan er in de omgeving veel leefden, spraken van klassenjustitie.

Slachtoffer van een politiek vonnis?
We zullen het waarschijnlijk nooit weten.


07-2-1901  Kempe vrijgelaten.
03-2-1902  Marten vrijgelaten.
28-9-1905  Wiebren vrijgelaten.

►meer over Hogerhuis

 


1898-1923

Foto's uit de Bijzondere Strafgevangenis van Leeuwarden

 

 


1929

IJje Wiekstra

IJje Wijkstra (Doezum, 4 -7-1895 – Eindhoven, 6 -6-1941) pleegde een viervoudige doodslag in 1929 in Doezum. Op 18 -1-1929 wacht Wijkstra de 4 veldwachters op met een karabijn bij 18 graden vorst.

IJje weet alle vier veldwachters neer te schieten, bij drie van hen snijdt hij later ook nog de keel door.

Levenslang veroordeeld, maar in hoger krijgt hij 20 jaar.In 1941 wordt Wijkstra van de strafgevangenis in Leeuwarden overgeplaatst naar het Rijkskrankzinnigen gesticht te Woensel (Eindhoven).

Daar sterft hij enige weken later op 45-jarige leeftijd aan de gevolgen van TBC.

►meer over Wiekstra


1930

Durk Tabak

(1902 te Harkema-1949 te Augustinusga) is een tweevoudig moordenaar en kunstenaar. In 1930 werd Tabak veroordeeld tot 15 jaar cel nadat hij in een Drachtser café de 29-jarige Jan van der Meulen had doodgestoken.

Enkele jaren na zijn vrijlating schoot hij in Augustinusga zijn minnares Grietje Groenland-Hayema dood. Na deze gruwelijke daad pleegde hij zelfmoord door zichzelf door zijn hoofd te schieten.

Durk Tabak was een begiftigd tekenaar, maar daarnaast kon hij ook verdienstelijk trekharmonica spelen. Tot zijn vriendenkring behoorde IJje Wijkstra.
 

►meer over Tabak


1935


Huis van Bewaring Leeuwarden
Een huis van bewaring is in Nederland een cellencomplex waar mensen geen gevangenisstraf, maar (voorlopige) hechtenis ondergaan.

 


1935

Huis van Bewaring

 


1943

De Bende van Oss. Er was in de jaren vóór de oorlog in Noord-Brabant een groep criminelen actief, die bekend stond als “de bende van Oss”. Na bloedig treffen met de politie kwamen zij voor de rechter en hun bestemming werd…..Leeuwarden. Vader, zoon en oom De Bie, enkele Van Galens, Van Bernes en Hendriksen zorgden voor Brabantse inbreng binnen onze muren.

Zij waren niet steeds eensgezind, dat bleek meer dan eens. Onderlinge vechtpartijen kwamen regelmatig voor en soms werden meningsverschillen uitgevochten achter stellingen op de kleermakerij met ook wel doorslaggevende argumenten als zware Rijksstrijkijzers! 

Er zaten 19 veroordeelden in de Bijzondere Strafgevangenis. Een van de leden van de bende van Oss was Jacobus van Berne, hij overleed op 9 mei 1944 in de strafgevangenis. ►meer over De bende van Oss
 


1944

De overval op Huis van Bewaring 8 december 1944


Namen van verzetsmensen die meededen aan de overval op Huis van Bewaring 8 december 1944
Naam Verzetsnaam woonplaats Toenmalig beroep
Gerben Oppewal
Joop Willems
Jelle Visser
Pieter Gerke Oberman
Wim Steginga
Christiaan Hofing
Egbert Bultsma
Gerrit Jan Niesing
Jan Gerardus Visser
Pieter jan Stavast
Piet Schuddeboom
Gerardus A. Reeskamp
Jantinus Pieters
Ernst Hendricus
Hans Deinum
Goffe Hoogsteen
Ale IJtsma
Hendrikus Rijpkema
Jan Barendsma
Willem Leijstra
Hepke Paauw
Jacob Abels
Simon Cuipers
Tjitse van 't Zet
Johannes Kolf
Ymke (Ymie) van der Veen-Sas 
Taco van der Veen
Gerard
Berend
Jelle
Piet Kramer
Wim
Arie
Eppie
Chris
Jelle
Cor
Piet S
Harry
Tinus
Rob Ab
Hans
Theo
Johan
Henkie
John
Antoon
Klaas
Frits
Marten
Jaap
Jodocus
Franeker
Leeuwarden
Leeuwarden
Dokkum
Sneek
Alkmaar
Leeuwarden
Delfstrahuizen
Sneek
Nieuwe Pekela
Leeuwarden
Naarden
Broek in Waterland
Rotterdam
Workum
Surhuizum
Stroobos
Sneek
Huizum
Drachten
Gerkesklooster
Gerkesklooster
Echtenerbrug 
Oosterend
Westmaas
Leeuwarden
Leeuwarden
Marechaussee
Politieagent
Chauffeur
Houthandelaar
Timmerman
Marechaussee
Vertegenwoordiger
Waterpolitie
Opperwachtmeester
Marechaussee
Inspecteur R.B.H
Apothekersassistent
Garagehouder
Opperwachtmeester
Handelaar
Meubelmaker
Schippersknecht
Boekhouder
Sportleraar
Kruidenier
Klompenmaker
Bakkersknecht
Matroos
Terpbaas
Politieagent

 

Herdenking van de overval

Taco en Ymke van der Veen bij de onthulling van de gedenkplaat op 8 december 1984

 

Losse artikelen over de Overval
Een verhaal over de overval


1952
Dokter O
Johannes Franciscus Alphonsus Marinus (John) Opdam (Soerabaja, 30 oktober 1916 – Leiden, 14 oktober 1983) is een Nederlands arts en veroordeeld moordenaar.
Hij is de enige in de Nederlandse strafrechtelijke geschiedenis die voor twee verschillende moorden in totaal tweemaal een levenslange gevangenisstraf kreeg opgelegd.

Zijn bijnaam was dokter O. die de gifmoord op de 28-jarige Arnolda van Eijl in 1952 uitvoerde.

Terwijl hij vastzat, ontmoette hij Adri Lodder, die ook zijn vrouw had vermoord. Hij voorzag Adri van cyaankali voor zijn zelfdoding in de gevangenis van Leeuwarden.

Hierdoor dacht dokter O. dat de afscheidsbrief van Adri Lodder hem tot de vrijheid kon brengen, maar helaas.  ►meer over Opdam

1954
Adri Lodder

Zat een straf uit wegens vergiftiging van zijn eerste vrouw, Maaike Lodder, met arsenicum.In de ochtend van 5 februari 1958 vond een bewaarder Arie Lodder dood in een cel van de gevangenis te Leeuwarden.

Doodsoorzaak van Adri bleek vergiftiging met cyaankali te zijn. Adri Lodder werd door de rechtbank te Dordrecht op 15 april 1954 in eerste instantie veroordeeld tot een gevangenisstraf van 18 jaar maar in hoger beroep door het Haagse gerechtshof veroordeeld tot levenslang. 
 
Politieman Leendert Lodder uit Vroomshoop is de zoon van Adri Lodder en schreef het boek: Als tie maar niet wordt als zijn vader.
 
In 1958 overlijdt Adri Lodder in zijn cel in de Bijzondere Strafgevangenis van de Leeuwarder gevangenis.  ►meer over Lodder

1973
Aage M
Aage Vening Meinesz (Malang, 19 juni 1942 – Den Haag, 31 oktober 1985) was een Nederlands meesterkraker. Aage Meinesz kwam van goeden huize. Aage was een charmante verschijning die zijn verhaal mooi kon brengen. Als gereedschap gebruikte hij vaak zijn legendarisch geworden thermische lans.
 

In 1973 wordt Aage aangehouden en veroordeeld tot 4,5 jaar cel. In 1974 ontsnapt hij met hulp van een verliefde politieagente uit het Huis van Bewaring te Leeuwarden. Toen Aage 12 jaar oud was, zou zijn moeder zich op haar werk bij de Luchtmacht hebben opgehangen.
 

De familie denkt dat Conny is vermoord. In 1976 verscheen zijn autobiografisch boek 'Mijn nachten met de thermische lans'.

Aage Meinesz stierf aan darmkanker op 1 nov 1985  ►meer over Aage M

1981
Stephan Kraan totaalweigeraar
In 1981 moest Stephan Kraan als dienstweigeraar 12 maanden de gevangenis in. Het was de tijd van de grote vredesdemonstraties en in zijn cel van het Huis van Bewaring te Leeuwarden ontving hij duizenden brieven die hij allemaal beantwoordde.


Hij was onderwerp van twee filmdocumentaires en schreef het boek 'De Muesli Bloeit', naar aanleiding van zijn radiodagboek voor de VPRO.


In de jaren na zijn vrijlating bleef Stephan Kraan zich inzetten voor totaalweigeraars en het vrije-socialisme in de geest van Domela Nieuwenhuis.

►meer over Stephan Kraan


 


1985

Route van de gevangenisbus


1985


Huis van Bewaring. Vier persoons cel rechts een persoons cel


1985


Huis van Bewaring. Medische diens - dokterskamer

 


1985


Huis van Bewaring. Strafcellen - isolatiecellen - observatiecellen.


1985


Huis van Bewaring. Cellenvleugel A


1985


Huis van Bewaring. Luchtkooien


1990


Nieuwe naam "De Blokhuispoort"
Huis van Bewaring de Blokhuis Poort. Na de grote renovatie


1990


Huis van Bewaring De kerkzaal


1990


Huis van Bewaring
De werkzaal - montage afdeling


1990


Huis van Bewaring
De sportzaal

 


1990


Huis van Bewaring.
De medische dienst - tandarst - masseur - apotheek

 


2000


PI de Wieling.
Fusie tussen de gevangenis de Marwei en Huis van Bewaring de Blokhuispoort


2001


PI NOORD
Ministerie van Justitie besluit tot vorming van clusters van penitentiaire inrichtingen. Als gevolg gaan de PI Grittenborgh, PI Groningen en PI de Wieling samenwerken in cluster PI Noord


2002


Dreiging sluiting gevangenis Leeuwarden

►meer over sluiting Blokhuispoort 2002


2005


SSC NOORDOOST
Ontmanteling van ICT, personeelszaken, financieelzaken en facilitairezaken. Deze afdelingen worden ondergebracht onder de noemer SSC Noordoost dat gevestigd gaat worden in Veenhuizen, Plantsoenstraat 5

Benoeming SSC directeur.
Met ingang van 1 maart 2005 is Johan Jonkman benoemd als Directeur van het SSC Noordoost

Planning verhuizen
Afdelingen I&A alle klanten op 29 maart 2005
P.I. Ter Apel (P en FEZ/Inkoop) op 15 april 2005
DV&O (P en FEZ/Inkoop) op 9 mei 2005
P.I. Veenhuizen (P en FEZ/Inkoop) op 27 mei 2005
FPC Veldzicht (P en FEZ/Inkoop) op 10 juni 2005
P.I. Noord (P en FEZ/Inkoop) op 1 juli 2005
P.I. Overijssel (P en FEZ/Inkoop) op 15 juli 2005

 


2007


Sluiting Huis van bewaring de Blokhuispoort
17 juni 2007 laatste gevangene 1 april 2008 Justitie zegt de huur op. Ontruiming inventaris justitie

►meer over sluiting Blokhuispoort 2007


2008


Groepsfoto
Personeel Huis van Bewaring de Blokhuispoort


2008


Creatief Bedrijven Centrum "De Blokhuispoort"
De nieuwe bewoners van de voormalige gevangenis de Blokhuispoort

►meer over Creatief Bedrijven Centrum


2010 - 2012


Museum Blokhuispoort
Expo Blokhuispoort tot Museum Blokhuispoort 06-02-2010 tot 02-06-2012

►meer over museum Blokhuispoort


2012 07 juni


Sluiting Museum Blokhuispoort
Sluiting en ontruiming Museum Blokhuispoort collectie overbrengen naar Veenhuizen

 
meer over de sluiting museum Blokhuispoort