|
HUIS VAN BEWARING LEEUWARDEN
1970- 2008 [Tekst]
|
De BUNKER
De BUNKER een naam die werd gebruikt
in de Leeuwarder gevangenis. De oudste strafcellengang
in het gevangeniscomplex.
Een ruimte half onder de grond
gebouwd. Tijdens de bouw rond 1875 werden er tien strafcellen
gebouwd. Een cel zonder verwarming met een betonnen bed
waar een matras van stro op werd gelegd. Water en brood was het menu.
De Bunker werd afgekeurd
omdat deze lekte, bij hevige regenval kwam hij
onderwater te staan. Na reparatie van de regenafvoer werden de twee "nieuwere"
cellen alleen gebruikt wanneer de andere strafcellen vol
zaten.
Strafcel
Strafcel, observatiecel of
isolatiecel. Er zijn nu nog 4 strafcellen overgebleven
van de 10. Na vele verbouwingen zijn er nu nog maar twee
strafcellen in originele staat.
Deze twee oude strafcellen hebben ruim 25 jaar geen
dienst meer gedaan, Een cel zonder verwarming en geen
verlichting. Een klein raampje tegen het plafond was het
enige lichtpuntje in de cel.
Strafcellen Huis van
bewaring
De gevangenis en het Huis van
Bewaring kregen nieuwe strafcellen op de afdeling zelf.
Deze waren dichterbij en gemakkelijker te bedienen.
Nadeel van deze strafcellen was soms het lawaai overlast.
Wanneer een gevangene in de isolatiecel /strafcel zat en
hij het niet naar zijn zin had kwam er wel eens extra
geluid uit zijn cel.
Wanneer dit in de nachtelijke uren was, hadden de andere
gevangenen in het cellenblok daar erg veel last van. Bij
grote geluidsoverlast werd de gevangene dan overgebracht
naar de "BUNKER" deze strafcel was ver van het
cellenblok verwijderd en zo kon iedereen weer genieten
van de nachtelijke rust.
|
 |
Houten deuren
De oude strafcellen waren
voorzien van houten deuren en de hoogte van deze deur is
maar 1 meter en 75 cm. In de oude verhalen werd vermeld
dat het geen pretje was om in deze cellen te vertoeven.
De strafcellengang kreeg later ook
een kleine luchtplaats.Uitzicht strafcel
Vanuit de strafcel keek je naar een
deur en daarboven een klein raam.
De strafcel was niet verwarmd, voor de nacht kreeg met
een matras van stro met een deken.
In oude tijden kreeg met alleen water en brood in de
strafcellen.
De strafcellen hebben een betonnen vloer
met een betonnen bed.
De directeur draagt zorg dat de wijze van verslaglegging
over het verblijf van een gedetineerde in een straf- of
afzonderingscel naar aard en frequentie op de situatie
van de gedetineerde wordt afgestemd.
In 1885 kregen ruim 2000 gevangenen een disciplinaire
straf.
Ongeveer 1300 van hen werden voor kortere of
langere tijd in een strafcel opgesloten.
|
 |
Observatie cel - strafcel
De observatie cel of strafcel had een
wc en verder geen stromend water. Deze cel was verder
voorzien van een matras, zitblokken en gevangenis
kleding.
Wanneer er een gevangene werd geplaatst moest
hij zijn eigen kleding uitdoen en deze werd vervangen
door rijkskleding.
Een onderbroek, hemd, sokken en een pyjama moest hij dragen tijdens zijn de observatie of
straf. De observatie of straf kon maximaal 14 dagen duren in
dit soort cel.
WC blok in de strafcel
In deze strafcellen was een wc
aanwezig, alleen kon de gevangene niet zelf doorspoelen.
Dit kon alleen het personeel doen aan de buitenkant van
de strafcel. Het kwam wel eens voor dat een gevangene
iets had doorgeslikt en dit kon dan worden opgevangen in
een soort zeef. Het enige water wat de gevangene had was
een bekertje water om te drinken. Het personeel kwam een
aantal keren langs om hem te bezoeken en hem te voorzien
van eten en drinken. s'ochtens kon hij onder toezicht
zich wat wassen bij een wasbakje buiten de cel.
Nieuwe strafcellen
Rond 1990 werden er nieuwe
strafcellen gebouwd voor het Huis van Bewaring op de A
vleugel.
Deze cellen waren voorzien van vloerverwarming en een
rvs wc blok.
Er kwamen twee isolatiecellen, een luchtcel en een
wasruimte met zelfs een ligbad. Deze strafcellen waren
ook voorzien van een radio die aan de buitenkant aan of
uit kon worden gezet.
Ieder keer dat de gevangene werd bezocht in de strafcel,
werd een logboek ingevuld. Hierin werd opgeschreven hoe
de gevangene zich gedroeg en wat hij had gekregen aan
voeding en medicatie.
Thema De Strafcel
Om de veiligheid in gevangenissen te waarborgen is het mogelijk
sancties aan gedetineerden op te leggen. Disciplinaire straffen zijn
bijvoorbeeld: plaatsing op een strafcel, ontzegging van bezoek of
uitsluiting van deelname aan bepaalde activiteiten. De gedetineerde kan
bij de Commissie van Toezicht zijn beklag doen over een door de
directeur opgelegde disciplinaire straf.
Strafcel dagindeling (max. 14 dagen)
07.30 - 07.45: ontbijt, bewassing, matras omruilen voor zitblokken.
09.30 - 09.35: bezoek medische dienst en koffie/thee vertrekken.
12.00 - 12.10: eten en drinken verstrekken.
15.00 - 15.15: koffie en thee, luchten en eventueel roken.
17.00 - 17.05: eten en drinken verstrekken.
20.00 - 20.15: koffie/thee verstrekken, zitblokken omruilen voor matras.
20.15 - 07.30: nachtrust.
Bij het openen van de strafceldeur altijd met 3 personeelsleden. Een
logboek bijhouden van ieder bezoek aan de strafcel.
Artikel 55 1. De gedetineerde aan wie de disciplinaire straf van
opsluiting, bedoeld in artikel 51, eerste lid, onder a, is opgelegd is
uitgesloten van het deelnemen aan activiteiten, voor zover de directeur
niet anders bepaalt en behoudens het dagelijks verblijf in de
buitenlucht, bedoeld in artikel 49, derde lid. De directeur kan het
contact met de buitenwereld gedurende het verblijf in de strafcel
beperken of uitsluiten. 2. De directeur draagt zorg dat, ingeval de
opsluiting in een strafcel ten uitvoer wordt gelegd en langer dan
vierentwintig uren duurt, de commissie van toezicht en de aan de
inrichting verbonden arts of diens vervanger terstond hiervan in kennis
worden gesteld. 3. Onze Minister stelt nadere regels omtrent het
verblijf in en de inrichting van de strafcel. Deze betreffen in elk
geval de rechten die tijdens het verblijf in de strafcel aan de
gedetineerde toekomen.
Isoleercel
●Een isoleercel is een sterk versoberde cel en kan gebruikt worden als
disciplinaire maatregel binnen de gevangenis. Men spreekt ook wel van
een strafcel of een 'kale cel'. 's Nachts krijgt de gedetineerde een
matras en een deken. Als een gevangene deze straf opgelegd krijgt, mag
dit hooguit een of twee weken duren per overtreding. Verder dient er
dagelijks een gesprek te zijn met een gevangenisarts om te controleren
of de gevangene dit medisch/psychisch wel aan kan. Ook kan de gevangene
of verpleegde als beschermingsmaatregel worden vastgebonden.
●In de VS worden tienduizenden gevangenen opgesloten in een isoleercel.
Sommigen zijn moordenaars of verkrachters die een gevaar vormen voor
anderen. Vaker gaat het om kleinere overtredingen, al dan niet binnen de
gevangenis, of conflicten met het personeel. Naar schatting 40% van hen
lijden aan een psychische ziekte en zijn geïsoleerd in afwachting van of
bij gebrek aan een behandeling. Weer anderen zijn kinderen, die
gescheiden worden van andere gevangenen 'voor hun eigen bestwil'. En tot
slot is er een groeiend aantal ouderen dat 30 jaar of langer in eenzame
opsluiting leeft.
● In 1885 kregen ruim 2000 gevangenen een disciplinaire straf. Ongeveer
1300 van hen werden voor kortere of langere tijd in een strafcel
opgesloten.
● 5 maart 1886. De straffen die de minister voorstelde, logen er niet
om. Ze varieerden van een verbod op het luchten tot kromsluiting in de
boeien en wekenlange opsluiting in een onverwarmde, donkere strafcel op
water en brood.
● In de volstrekt donkere strafcel werden jaarlijks slechts enkele
gevangenen opgesloten, maar in het eerste decennium (1887-1897) na de
invoering van het stelsel ging het in totaal nog om bijna 300
gevangenen. In de strafcel, verzwaard met water en brood en/of de
boeien, moesten jaarlijks ruim 500 gevangenen enkele dagen of weken de
tijd doorbrengen. Een oud-bewaarster herinnerde zich dat de mannen die
daar “gekneveld” zaten opgesloten, “soms uren lang” schreeuwden.
● De hongerwinter van 1944, ken ik het verhaal van Toon die 6 weken in
de onverwarmde bunker zat, de oude strafcel. Er was ’n stukje spek op
zijn cel gevonden en hij weigerde te zeggen van wie hij dat had
gekregen.
● 8 april 1919 Heden voormiddag tussen 6 en 6 1/2 uur heeft de gevangene
Hendrik T zich in de strafcel door ophanging van het leven beroofd, welk
voorval den directeur werd gerapporteerd des morgens 7 uur door de
brigadier G. Rottien. Hij was daar geplaatst wegens het herhaaldelijk
schellen;
dat schellen geschiedde doorgaans na 9 uur des avonds, dus op den tijd
voor de nachtrust bestemd. Ondanks waarschuwingen liet hij niet na
telkens onnodig te schellen. Er was in het minst geen vermoeden dat de
man tot zulk een daad zou overgaan.
●De Leeuwarder gevangenis bezat (en bezit ze nog, ofschoon ze weinig
meer gebruikt worden) 10 strafcellen op een rij naast elkaar, zij liggen
even beneden het bodemniveau en hebben dezelfde afmetingen als een
gewone cel. Het enige meubilair bestaat uit een betonnen brits en een
ton, verder is alles van steen.
●De cellen hebben geen verwarming ondanks een verordening van 1928,
welke voor schrijft dat zij van oktober tot april verwarmd moeten zijn.
De gestrafte moet zijn eigen kleding afleggen, de strafkleding bestaat
uit. een katoenen hemd, een katoenen korte onderbroek, sokken, klompen
en een der oudste, meest versleten bajespakken.
●In de cel is het halfdonker, er brandt geen licht, ook in de winter
niet. De enige bezigheid bestaat in een heen en weer lopen (7 passen
heen, 7 terug), wat ook wel nodig is om draaglijk warm te kunnen
blijven. De koude is ook een beletsel om op de betonnen brits te gaan
liggen en eerst om 9 uur in de avond worden de dekens met een strozak
binnengebracht.
●Gevangenisregimes kennen in de regel isolatie, d.i. het apart opsluiten
van gevangenen als disciplinaire straf of omdat zij een bedreiging voor
anderen vormen. Isolatie wordt ook toegepast in psychiatrische
instellingen. Isolatie, bijv. van gevangenen en psychiatrische patiënten
(separatie
genoemd) is gerechtvaardigd wanneer de noodzaak daartoe aantoonbaar is,
er geen sprake is van discriminerende of wrede behandeling en de
beslissing bij een rechter kan worden aangevochten.
●Het langdurig isoleren van gevangenen in centra voor maximale
veiligheid (Eng: maximum security prisons), zoals van de Duitse
RAF-gevangenen in de jaren zeventig, heeft aanleiding gegeven tot
klachten over isolatiefolter, d.i. het stelselmatig onthouden van
sensore prikkels als natuurlijk licht en
geluid en van omgang met andere mensen.
●Gevolgen van isolatiefolter zijn o.m. algemene pijngevoelens,
desoriëntatie, concentratieverlies, slapeloosheid en waandenkbeelden.
Amnesty International voert actie tegen isolatiefolter als een vorm van
marteling.
De fiets
Het veiligheidsbed werd in gevangenisland ook wel genoemd "de fiets". Dit
was een middel om de gevangene tegen zich zelf te beschermen. Het
veiligheidsbed bestaat uit een stevig buizenframe. Hierin ligt een
speciale, vrij harde, waterdichte matras. Aan het frame zijn een aantal
stevige banden bevestigd, waarmee de gevangene dusdanig gefixeerd kan
worden dat beweging vrijwel onmogelijk wordt
De fiets in gevangenis van
Vught
Video ►gevangenis vught en de fiets
Man op de Fiets
Met de vierkante beugels kunnen de
riemen met een voet extra strak worden getrokken voordat
de moeren met een ratel worden vastgedraaid. Hierdoor
worden de ledematen stevig tegen de buizen getrokken.
Dit wordt aan beide kanten met de drie riemen bevestigd.
Aan het hoofdeinde bevinden zich ook nog twee gespen.
Door het borststuk wordt het bovenlichaam stevig in de
matras gedrukt.
Na een paar uur wordt de druk ondraaglijk. De enige
manier om het ook maar enige tijd op dit marteltoestel
uit te houden is als de banden en de borstplaat nog
enige speling hebben.
Meer over dit hoofdstuk:
De bunker,
De inspecteur,
Aage M,
Dinsdag 5 februari 2002,
Het poëziealbum 1995,
Verhalen van oude personeel,
Verhalen van ex gevangenen,
Folders,
Interbellum,
Ontsnappingen,
Didjeepersad D,
Voor honderd cipiers,
Informatiemap gedetineerden,
De nieuwe inkomst,
Inrichting van de maand,
Levenslang,
Gevangene gepakt,
Overleden gevangenen,
Songtekst Bajes Blokhuispoort,
Knipselkrant,
Gescande documenten,
Blad Normaal,
Achterdeur,
Fritsje,
Voorspelling
Gevangenistaal
|
