Post uit Friesland

11 augustus 1944

Hoe kwam je in die gevangenis terecht?
Mijn vader was in Leeuwarden ondergedoken en die werd gepakt. Hij had een brief van mij aan hem met mijn valse naam en mijn goede adres, dat moest ik zo doen van de mensen die mijn onderduik beheerden. Ik was ondergedoken in Zeist.

Mijn schuilnaam was Hans de Groot. Mijn schuil verhaal was dat ik in Indië geboren was, mijn moeder was gestorven toen ik drie was, en ik was vlak voor ie oorlog naar Nederland gestuurd om daar naar de middelbare school te gaan. Mijn vader was zogenaamd in Indië gebleven en van zijn lot was ik dus geacht niets te weten. Nadat mijn vader in Leeuwarden was gepakt kwamen ze ’s ochtends bij ons en hebben mij en de Jongeman bij wiens tante ik was ondergedoken, meegenomen.

Hoe oud wasje op augustus 1944, en hoe lang zat je toen al daar?
Zeventien. Waar werd je precies van verdacht?

Ik werd ervan verdacht een joodsjongetje te zijn en de zoon van professor Frijda in Leeuwarden. Mijn vader zat in diezelfde gevangenis en zonder twijfel was het de bedoeling mij daar te confronteren met hem, maar dat is nooit gebeurd. Ik denk vanwege werk van buitenaf. Dat is de enige verklaring die ik heb.

20 october Meneer A.
Is een bewaarder, die briefjes en pakjes voor me smokkelde.

28 october
Ik lig nu. plus-minus 2 uur VM. alleen Op mijn bed: mijn celgenoot is naar de luchtcel. Ik heb een bewogen uurtje achter de rug en zal het in 't kort veren want liggend schrijven is niet makkelijk. Gistermorgen, niets verwachtend, werd geroepen voor een verhoor bij Gründmann. Dus sloot hij de deur af, liet me over een stoel buigen, en begon me voor de broek te geven.

26 november Andriessen
eerder al eens aangeduid met A., is één van de bewaarders, een buitengewoon aardige man.
Hoe ben je eruit gekomen?

Op 28Januari 1945 ben ik officieel uit de gevangenis ontslagen. Dat is allemaal heel merkwaardig gegaan. Ik lag op een goed moment (dat staat dus wel al in die brieven) op ziekenzaal. Daar was ik door medewerking van de dokter, dr. Bearda Bakker, terechtgekomen omdat ik zogenaamd een hartafwijking had. Toen eind januari de Duitse commandant samen met de dokter de ziekenzaal kwam inspecteren vroeg die Duitser aan de dokter of ik nog steeds last van mijn hart had.

De dokter zei dat dit zo was en dat het ongeneselijk was. Daarop vroeg die Duitser of ik iemand in Leeuwarden kende, toen zei ik nee want de enige die ik kende was de mevrouw bij wie mijn vader ondergedoken geweest was, en met wie ik dus juist elke band moest ontkennen, en de familie Wierda, die m'n wasgoed en mijn pakjes verzorgde, en van wie ik wist dat de zonen in het verzet zaten en die ik dus ook niet durfde noemen.

Toen zei Gründmann, die Duitser, dat ik dan maar moest blijven. Binnen het uur na z'n vertrek had ik en briefje een briefje terug op een briefje van mij dat via de bewaarders naar buiten was gegaan, met een naam en een adres erin die ik kon noemen. Toen kreeg ik een officiële Ausweis op m'n valse naam.
 

Nico Frijda - Post uit Friesland
isbn 90 28205772
G.A van Oorschot, Amsterdam
 

Interview 

Nico Frijda
door Arend Jan Heerma van Voss
vrijdag 31 december 1999 09:00 Radio 1
Oudjaar 1999 was psycholoog Nico Frijda te gast in het marathoninterview.
Op 31 december 1999 werd hij geïnterviewd door Arend Jan Heerma van Voss Beluister hier

Bibliotheek