Samenvatting geschiedenis "DeBlokhuisPoort"


BLOKHUIS LEEUWARDEN (1498-1661)

De bouw van het Blokhuis werd gestart op 22 februari 1499, in opdracht van Willebrord van Schaumburg, Stadhouder des Hertogen van Saksen. Het Blokhuis vertoonde zich als een verzameling van gebouwen en rondom een gracht is gegraven. Het Leeuwarder Blokhuis was gelegen op de zuidwesthoek van de stad op een vierkant terrein dat volledig omsloten was door grachten met op ieder hoek een rondeel. De overige gebouwen op het terrein waren tegen de wallen geplaatst en omsloten een plein met in het midden een kerk of kapel die in 1530 werd vernieuwd. Het terrein was in het westen toegankelijk via een grote brug en poort en bezat in het zuidoosten een tweede kleinere toegangsbrug. In de loop van de 16 de eeuw werd door de Spaanse overheersers besloten tot het versterken van het complex. Behalve verbouwingen die plaats vonden aan de bestaande onderdelen werden enkele nieuwe gebouwen opgetrokken op het terrein, waaronder een rondeel (1557) op de noordoosthoek, een logiegebouw voor de maarschalk van het fort (1562 - 1564) en een nieuw gebouw aan de zuidkant van het Blokhuis. 


HUIS VAN OPSLUITING EN TUCHTIGING (1661-1874)

Dit huis is verbonden met het hoofdgebouw van het voormalige blokhuis of kasteel der stad. Het werd in 1661 gebouwd, het brandde op 12 november 1754 bijna geheel af, waarna het veel sterker en veiliger is opgebouwd.

Deze gevangenis heeft een zeer ruime binnenplaats en wordt door het tijdelijk garnizoen bewaakt. Zij heeft thans eene uitmuntende inrichting en bestuur. Ook het fabricaat in deze gevangenis, waar 600 à 700 mannen en jongens zijn opgesloten, is uitmuntend. De voortreffelijke inrichting en orde en de doelmatigheid der ingevoerde classificatie (in vier klassen) onder de gevangenen zijn de voorwerpen van den lof der vreemdelingen. De arbeid der volwassenen bestaat in de bewerking van wol, waarvan zij lakens, dekens, kousen, wollen garens, slaapmutsen, halsdoeken, enz. vervaardigen. De jaarlijksche afleveringen der fabrijk bedragen door elkander 13,000 a 14,000 ell. laken van drievierendeel breedte, 2000 ell. tieretijn, 800 paren kousen, 3000 à 4000 doeken, en ongeveer 4000 pond garen, 9000 stuks kleeding door de troepen, enz. De algemeene kosten van onderhoud bedroegen, in 1837, 36,904 guld. Ook de zedelijke verbetering draagt hier goede vruchten.


DE BIJZONDERE STRAFGEVANGENIS (1874-1969)

De Bijzondere Strafgevangenis gebouwd door J.F. Metzelaar en W.C. Metzelaar op het terrein van het Blokhuis in Eclectische stijl. In 1870-1877 bouwde J.F. Metzelaar ter vervanging van de bestaande gebouwen een nieuwe Bijzondere Strafgevangenis voor straffen langer dan vijf jaar tot levenslang. De nieuwbouw was mede ingegeven door een spectaculaire ontvluchting van elf gevangenen in 1868. In 1892-1894 werd door zijn zoon en opvolger W.C. Metzelaar een cellenvleugel toegevoegd. Hij had in de jaren 1889-1891 al het Huis van Bewaring aan de oostzijde toegevoegd. Van het oorspronkelijke Blokhuiscomplex, dat enkele interessante onderdelen bevatte, resteert nog een gevel uit 1861 aan de Keizersgracht en werd het oude grondplan van binnenplaatsen met daaromheen gelegen gebouwen aangehouden.

 

HET HUIS VAN BEWARING (1874-1969)

Het huis van burgerlijke en militaire verzekering, zoals het vroeger genoemd werd, was sinds 1824 in de kanselarij gevestigd. Toen men echter dit gebouw wenste te bestemmen tot bergplaats van de archieven en van de bibliotheek der Provincie, moest deze gevangenis naar een andere plaats worden overgebracht. Men besloot daartoe een nieuw gebouw te stichten op het oostelijk deel van het terrein der strafgevangenis. Hier stonden enige weeflokalen, die afgebroken werden en in 1889 begon men met den aanbouw van deze inrichting, welke ongeveer een ton heeft gekost.  Het complex van gebouwen, gevormd door de strafgevangenis en het huis van bewaring, is aan de vier zijden door grachten omgeven en ligt als een sterk kasteel in de kom van onze stad.


HUIS VAN BEWARING LEEUWARDEN (1970-2008)

Huis van Bewaring, gebouwd door J.F. Metzelaar en W.C. Metzelaar. Het gebouwencomplex van de voormalige Penitentiaire Inrichting "Blokhuispoort" aan het Blokhuisplein en de Keizersgracht te Leeuwarden. De oorsprong van het gebouwencomplex gaat echter terug tot de 15de eeuw, waarin het als 'Blokhuis' - een stadscitadel of dwangburcht - gesticht werd op de zuidoostelijke hoek van stad Leeuwarden. Bestemd voor mannen en vrouwen die een(voorlopige) hechtenis ondergaan. Er verblijven verschillende soorten verdachten bij elkaar in één complex. Meestal verblijven de verdachten alleen in een cel. De Blokhuispoort was voorheen bekend als het HvB Leeuwarden. Tot 1970 was er in het complex, naast de HvB bestemming, een bijzondere strafgevangenis gevestigd. Er is geen officiële IBA in De Blokhuispoort. Wel kunnen zeer moeilijke gedetineerden op een aparte afdeling met zes cellen geplaatst worden. "Achter de gele deur" deze afdeling waar meer rust te realiseren is. Er werken in De Blokhuispoort 130 medewerkers, de gedetineerdencapaciteit is 163 (exclusief 103%) De Blokhuispoort biedt huisvesting aan preventieve gedetineerden (uit alle categorieën), arrestanten, vreemdelingen en subsidiair gehechten. in 1988 met een forse reorganisatie van de bestemmingen binnen de beschikbare ruimten en het herzien van de gehele interne verkeerscirculatie. Sindsdien zijn steeds delen van het complex gerenoveerd, gerestaureerd, verbouwd. De renovatie (o.a. met sanitair per cel) van de cellen die het niveau van een nieuwe inrichting evenaren, alsmede de bouw van een lifttoren was de laatste grote ingreep in 1998-1999. In de loop van de daarop volgende jaren is er op diverse plekken verbouwd en zijn onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd.  17 juni 2007 laatste gevangene. 1 april 2008 Justitie zegt de huur op.


CULTUREEL BEDRIJVEN CENTRUM (2008 - HEDEN)

Cultureel Bedrijven Centrum. Het voormalige huis van bewaring "De Blokhuispoort" herbergt tijdelijk 120 creatieve bedrijven. De voormalige gevangenis Blokhuispoort in Leeuwarden is overgedragen naar de gemeente en de gemeente heeft de Blokhuispoort direct doorverkocht aan BOEi. De Nationale Maatschappij tot Behoud, Ontwikkeling en Exploitatie van Industrieel erfgoed, (BOEi) is eigenaar van de voormalige gevangenis Blokhuispoort en zij beheren en ontwikkelen het gebouw verder.   Het woord 'cultuur' wordt ook wel gebruikt om gewoonten aan te duiden; zo kan men spreken van een bedrijfscultuur in een organisatie of een overlegcultuur op een kantoor.  Volksgewoonten (tradities) zoals volksmuziek, volksdansen, klederdracht, traditionele bouwkunst, religieuze rituelen zijn onderwerp van cultureel erfgoed.  2018 biedt iedereen kansen. Daarbij gaat het vooral om mee doen. Maar ook om verbinding met onze omgeving en de rest van Europa. We willen gastvrij zijn en ervaringen bieden. Iepen mienskip betekent allereerst dat Leeuwarden, Fryslân, en Wadden voor bezoekers – bewoners en toeristen – gastvrij zijn. Meer creativiteit in bestaande- en nieuwe creatieve ondernemingen; dat is waar Leeuwarden-Fryslân 2018 over gaat.