Bijzondere Strafgevangenis en HvB (1874-1969)

Blokhuispoort

De Bijzondere Strafgevangenis Leeuwarden

De geschiedenis van De Bijzondere Strafgevangenis gebouwd door J.F. Metzelaar en W.C. Metzelaar op het terrein van het Blokhuis in Eclectische stijl. In 1870-1877 bouwde J.F. Metzelaar ter vervanging van de bestaande gebouwen een nieuwe Bijzondere Strafgevangenis voor straffen langer dan vijf jaar tot levenslang.

 

De nieuwbouw, volgens het Pennsylvania-systeem was mede ingegeven door een spectaculaire ontvluchting van zes gevangenen in 1868. In 1892-1894 werd door zijn zoon en opvolger W.C. Metzelaar een cellenvleugel toegevoegd. Hij had in de jaren 1889-1891 al het Huis van Bewaring aan de oostzijde toegevoegd.

 

Van het oorspronkelijke Blokhuiscomplex, dat enkele interessante onderdelen bevatte, resteert nog een gevel uit 1861 aan de Keizersgracht en werd het oude grondplan van binnenplaatsen met daaromheen gelegen gebouwen aangehouden. bron  

 

Sluiting van de Bijzondere strafgevangenis eind 1969

Toen na 6 jaar rust op 24 mei 1976 het oude Leeuwarden weer in gebruik werd genomen, zij het nu als uitbreiding van het huis van bewaring en niet meer als gevangenis, behoefde er bijv. aan de cellenvleugel niet eens zoveel te gebeuren. Doordat het een eigen bestaan ging leiden naast dat van het reeds bestaande huis van bewaring dat immers eertijds een aantal van

de voorzieningen van de gevangenis had overgenomen, moest er op het gebied van recreatie en arbeid en ook wat betreft de

badafdeling wel het een en ander gemaakt worden.   

 

De capaciteit werd gebracht op 80 plaatsen (naast de 67 van het eigenlijke HvB). Als bevolking kreeg Leeuwarden, zoals bekend, die groep van veroordeelden die een zogenaamd lopend vonnis hebben gekregen en die zich na herhaalde oproep niet hebben gemeld voor de ten uitvoering van dit vonnis. Deze gedetineerden worden strikt gescheiden gehouden van de preventief gedetineerden en zien hen in principe alleen zondags in de kerk. De scheiding is in zoverre niet waterdicht dat

enige cellen in deze B-vleugel door preventieven voor wie geen plaats is in het eigenlijke huis van bewaring gebruikt worden.


Het Huis van Bewaring Leeuwarden

Het huis van burgerlijke en militaire verzekering, zoals het vroeger genoemd werd, was sinds 1824 in de kanselarij gevestigd. Toen men echter dit gebouw wenste te bestemmen tot bergplaats van de archieven en van de bibliotheek der Provincie, moest deze gevangenis naar een andere plaats worden overgebracht. 

 

Men besloot daartoe een nieuw gebouw te stichten op het oostelijk deel van het terrein der strafgevangenis. Hier stonden enige weeflokalen, die afgebroken werden en in 1889 begon men met den aanbouw van deze inrichting, welke ongeveer een ton heeft gekost. Het complex van gebouwen, gevormd door de strafgevangenis en het huis van bewaring, is aan de vier zijden door grachten omgeven en ligt als een sterk kasteel in de kom van onze stad. Huis van Bewaring


Verhalen van de directie