Van het Huis van Opsluiting en Tuchtiging (1661–1874) zijn slechts enkele afbeeldingen bewaard gebleven. Juist deze zeldzame beelden geven een uniek inkijkje in de geschiedenis van het gebouw en zijn rol in de Friese samenleving.
Terribilis veterem cum Flamma cremaverat Arcem,
Mox nova, tuta magis firmior atque, stetit.
“Toen een verschrikkelijke vlam het oude bolwerk had verbrand, stond er spoedig een nieuw, veiliger en steviger gebouw.” Dit verwijst direct naar de brand van 1754 en de herbouw in 1755–1756.
Nunc trepidate Mali, Frisii dormite secure
Nam Bona, Vita, Domus sunt quoque tuta magis.
“Nu sidder, gij bozen; Friezen, slaap gerust, want goederen, leven en huis zijn nu beter beschermd.” Dit is een waarschuwing aan misdadigers en tegelijk een geruststelling aan de burgers van Friesland: het nieuwe tuchthuis is stevig en veilig.
Leges, Iura, Fides, Frisijs araeque focique
Hac Solâ remanent, integra tuta domo.
P. v. Doma
“Wetten, rechten, trouw, en voor de Friezen altaar en haard blijven behouden, veilig in dit ene huis.” Hier wordt benadrukt dat het gebouw niet alleen een gevangenis is, maar ook een symbool van orde, recht en bescherming van de samenleving.
's Lands Tugt- en Werkhuis
Gebouwd Ao 1661, Afgebrand 12 Nov. 1754
Herbouwd Ao 1755 en 1756.
Waar muren verhalen bewaren
Update 23-06-2026